Τι είναι η Κριτική Σκέψη

Δεν υπάρχουν σχόλια

Είναι πολλές οι φορές που στο χώρο της κατάδυσης ακούγονται οι έννοιες ''κριτική σκέψη'' και ''critical skills''.
Τι είναι όμως αυτοί οι δύο όροι και πως εφαρμόζονται;;;



Τι είναι
Κριτική σκέψη είναι η νοητική και συναισθηματική λειτουργία κατά την οποία το άτομο αξιολογεί την αξιοπιστία των πληροφοριών και αποφασίζει τι να σκεφτεί ή τι να κάνει μέσω συλλογισμών που γίνονται με βάση όλα τα δυνατά στοιχεία που μπορεί να έχει στη διάθεσή του.
Κριτική σκέψη λοιπόν, είναι ο τρόπος με το οποίο κάθε άτομο αντιλαμβάνεται τις διάφορες πληροφορίες που δέχεται ο εγκέφαλός του, από τη στιγμή που ξεκινάει την ενασχόλησή του με τις καταδύσεις.
Ο τρόπος αυτός εμφανίζει ιδιαιτερότητες από άτομο σε άτομο και  ο καθένας πράττει ανάλογα. 



Πως
Ο δύτης μαθαίνει να στέκεται κριτικά όταν γνωρίζει τι να ρωτά πώς και πότε. Στη συνέχεια μαθαίνει πώς να σκέφτεται λογικά, πότε και ποιες μεθόδους και στρατηγικές να χρησιμοποιεί ώστε να αντιμετωπίσει μια κατάσταση είτε μέσα, είτε έξω από το νερό.



Το πρόβλημα
Η κριτική σκέψη απουσιάζει κατ’ αρχήν από το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.
Ενώ όμως αυτό στο σπορ της κατάδυσης ενισχύεται σε γενικές γραμμές, δεν είναι λίγες οι φορές, κυρίως λόγω της ιδιαιτερότητας του, που η κριτική σκέψη συγχέεται με την κατάκριση.
Αυτό συμβαίνει γιατί η εκπαίδευση, καθώς και οι δραστηριότητες μετά από αυτήν υποβιβάζονται μέσω της στείρας αποστήθισης, το οποίο είναι ο παραδοσιακός τρόπος εκμάθησης καταδύσεων.
Αυτό ενισχύεται ακόμα περισσότερο αν παρατηρήσουμε πως κάτι που δεν συνιστάται μέσα στην τάξη, είναι ο διάλογος.
Όταν ο εκπαιδευτής δηλαδή θέτει μια ερώτηση στους μαθητευόμενους δύτες, οι απαντήσεις που παίρνει δεν προέρχονται από την κρίση των ίδιων, αλλά από άλλες πηγές πληροφόρησης με τη μορφή άκουσα, μου είπε ο φίλος μου κλπ.
Φαίνεται δηλαδή ξεκάθαρα από την ένδεια αιτιολόγησης της απάντησης.

Επίσης, ο τρόπος που εξετάζεται η αντίστοιχη ύλη για κάθε πρόγραμμα εκπαίδευσης, παραμένει στις πληροφορίες του εγχειριδίου χωρίς ο εκπαιδευτής να αφήνει περιθώρια στο μαθητή για εμβάθυνση στις απόψεις του.
Ποιό μπορεί να είναι το αποτέλεσμα; Η ανολοκλήρωτη καταδυτική παιδεία του ατόμου φυσικά.

Η έλλειψη κριτικής σκέψης έχει ως αποτέλεσμα τη δυσκολία του να δομηθεί μια υγιής συζήτηση, τόσο στα θέματα της κατάδυσης, όσο και για οποιοδήποτε θέμα γενικά.

Ο δύτης ολοκληρώνοντας την εκπαίδευση θα κληθεί να πει τη γνώμη του σχετικά με κάποιο επίκαιρο θέμα. Αναμενόμενο είναι να βρεθεί σε αμηχανία, διότι είχε συνηθίσει να είναι ένας παθητικός δέκτης, να δέχεται απόψεις και όχι να παρουσιάζει τη δική του.




Η λύση
Στα πλαίσια της εκπαίδευσης θα ήταν αξιοσημείωτο και αποτελεσματικό εάν ο εκπαιδευτής υπερπηδούσε τη γνωστή και πατροπαράδοτη νοοτροπία.
Εάν δηλαδή έκανε το μάθημα με επιμελημένη μέθοδο, η οποία να προσελκύει το ενδιαφέρον του μαθητευόμενου δύτη και να τον παρασέρνει, ώστε να συμμετέχει στο μάθημα, χρησιμοποιώντας και υποστηρίζοντας τις απόψεις του.
Όπως τα παιδιά, έτσι και οι αυτόνομοι δύτες, ιδιαίτερα οι σύγχρονοι, πρέπει να διδάσκονται το πώς να σκέφτονται και όχι τι να σκέφτονται.

Η κριτική σκέψη περιλαμβάνει ένα πολύπλοκο συνδυασμό δεξιοτήτων. 
Ανάμεσα στα κύρια χαρακτηριστικά είναι τα εξής:

Λογική: Η Λογική ασχολείται με τους κανόνες που χρησιμοποιούμε για να βγάζουμε σωστά συμπεράσματα, συνεπώς μας ενδιαφέρουν τα επιχειρήματα και οι συλλογισμοί. Σκεφτόμαστε κριτικά όταν:
  • Βασιζόμαστε στη λογική και όχι στο συναίσθημα
  • Απαιτούμε αποδεικτικά στοιχεία
  • Βρίσκουμε τις καλύτερες δυνατές εξηγήσεις
Αυτογνωσία: Σταθμίζουμε τις επιδράσεις των κινήτρων και των προκαταλήψεων μας
 αναγνωρίζουμε τις δικές μας υποθέσεις ή προκαταλήψεις.

Τιμιότητα: Αναγνωρίζουμε τις συναισθηματικές παρορμήσεις, εγωιστικά κίνητρα, ή άλλες πλάνες.

Ευρύτητα πνεύματος: 
  • Αξιολογούμε όλα τα εύλογα συμπεράσματα
  • Μελετούμε την ποικιλία των πιθανών απόψεων ή οπτικών γωνιών
  • Παραμένουμε ανοικτοί σε εναλλακτικές ερμηνείες
  • Δεχόμαστε νέες εξηγήσεις και μοντέλα, διότι για παράδειγμα είναι καλύτερα τα στοιχεία, ή είναι πιο απλά, ή έχουν λιγότερες ασυνέπειες ή καλύπτουν περισσότερα δεδομένα
  • Αποδεχόμαστε νέες προτεραιότητες, προχωρώντας σε επαναξιολόγηση των αποδεικτικών στοιχείων ή επανεκτίμηση των πραγματικών συμφερόντων μας
Πειθαρχία:
  • Είμαστε ακριβείς, λεπτομερείς, πλήρεις και εξαντλητικοί
  • Αντιστεκόμαστε στην χειραγώγηση και σε παράλογες προσφυγές
  • Αποφεύγουμε γρήγορες αποφάσεις
Αποφασιστικότητα: 
  • αναγνωρίζουμε τη σημασία και αξία των εναλλακτικών υποθέσεων και προοπτικών
  • αναγνωρίζουμε την έκταση και το βάρος της απόδειξης




Παρακάτω θα δείτε μερικές συμβουλές για την διδασκαλία της κριτικής σκέψης από τον οργανισμό «The American Philosophical Association»:

Ξεκινήστε νωρίς.
Οι νεότεροι δύτες μπορεί να μην είναι έτοιμοι για την εκπαίδευση της τυπικής καταδυτικής λογικής. Μπορούν όμως να διδαχθούν να αιτιολογούν τα συμπεράσματά τους, καθώς και να αξιολογούν τα αίτια που δίνονται από άλλους.

Αποφύγετε την ώθηση ενός δόγματος.
Όταν ζητάμε από τους μαθητευόμενους δύτες να κάνουν κάτι με έναν συγκεκριμένο τρόπο, πρέπει να εξηγήσουμε τους λόγους.


Ενθαρρύνετε τους μαθητευόμενους δύτες να κάνουν ερωτήσεις.
Οι Dive Masters και οι εκπαιδευτές θα πρέπει να ενθαρρύνουν την περιέργεια των νεότερων δυτών. Εάν μια λογική δεν έχει νόημα σε έναν δύτη, θα πρέπει να τον ενθαρρύνετε να εκφράσει τις αντιρρήσεις ή την δυσκολία του.

Ζητήστε από τους μαθητευόμενους δύτες να εξετάσουν εναλλακτικές επεξηγήσεις και λύσεις.
Είναι ωραίο να παίρνετε μια σωστή απάντηση. Όμως, πολλά προβλήματα έχουν περισσότερες από μία λύσεις. Όταν οι δύτες εξετάζουν πολλαπλές λύσεις, μπορούν να γίνουν πιο ευέλικτοι.


Δώστε στους μαθητευόμενους δύτες διευκρινισμένες έννοιες.
Οι δύτες θα πρέπει πρακτικά να εκφράζουν τα πράγματα με τα δικά τους λόγια, διατηρώντας όμως παράλληλα την έννοια ανεπηρέαστη.

Συζήτηση για τις προκαταλήψεις.
Οι δύτες όλων των σχολών μπορούν να καταλάβουν πως τα συναισθήματα, τα κίνητρα ακόμα και οι επιθυμίες, μπορούν να επηρεάσουν γενικά τις αποφάσεις.
Μην περιορίσετε την κριτική σκέψη σε αμιγώς πραγματικά ή ακαδημαϊκά θέματα. Ενθαρρύνετε τους δύτες να συζητήσουν και να αιτιολογήσουν θέματα καταδυτικής νοοτροπίας, συμπεριφοράς, πρακτικών κλπ.

Προωθήστε τη γραφή.
Όπως υποστηρίζεται από τους εκπαιδευτικούς, η διαδικασία της γραφής βοηθά τους μαθητές να αποσαφηνίσουν τις εξηγήσεις τους και να οξύνουν τα επιχειρήματά τους. Το βιβλιάριο καταδύσεων είναι μια πολύ καλή ευκαιρία και αφορμή.




Στο πρακτικό μέρος τώρα που είναι οι εκπαιδευτικές καταδύσεις, υπάρχουν τα critical skills – κρίσιμες δεξιότητες.
Η δυνατότητα δίνεται ήδη από τα εισαγωγικά προγράμματα όπως το Open Water, όπου ο μαθητευόμενος δύτης καλείται να πραγματοποιήσει τις ασκήσεις που διδάχτηκε κατά την εκπαίδευσή του στα περιορισμένα νερά, σε συνθήκες ανοιχτής θάλασσας και σε βάθος όχι μεγαλύτερο των 18μ.
Το ίδιο ισχύει και σε οποιοδήποτε άλλο επίπεδο εκπαίδευσης.    
Με αυτόν τον τρόπο, οι μετέπειτα καταδύσεις εξοικείωσης, μπορούν να γίνουν πολύ πιο στοχευμένες, πιο παραγωγικές και πιο δημιουργικές, αποβλέποντας έτσι στη συνεχή βελτίωση και εξέλιξη. 




Διαβάζοντας τα παραπάνω πολλοί θα αναρωτηθήκατε: «Μήπως όμως μια τέτοια εκπαίδευση κατέπνιγε τη δημιουργικότητα»;;;
Η απάντηση είναι: καθόλου.
Η πραγματική δημιουργική σκέψη απαιτεί απαραίτητα τη χρήση της κριτικής σκέψης, η οποία αναπτύσσει την περιέργεια, την ευελιξία, και κρατάει το μυαλό ανοιχτό.

Στην πραγματικότητα, η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης μπορεί να κάνει τους δύτες πιο έξυπνους, πιο ανεξάρτητους, και πιο δημιουργικούς.


Στο καταδυτικό μας κέντρο εκπαιδεύουμε σύγχρονους, σκεπτόμενους δύτες.
Οι δυνατότητες είναι πολλές αλλά η επιλογή δική σας!!!

Επικοινωνήστε σήμερα μαζί μας εδώ

Δεν υπάρχουν σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου